به گزارش بازرگانی سلیمانی؛ الکترود جوشکاری، قلب فرآیند جوشکاری قوس الکتریکی است. این میله فلزی رسانا، علاوه بر برقراری قوس الکتریکی، نقش حیاتی در کیفیت، استحکام و ظاهر نهایی جوش دارد. شناخت انواع الکترود، کلید انتخاب صحیح و دستیابی به یک اتصال مقاوم و باکیفیت است. در این مقاله، مهم‌ترین انواع الکترود را بر اساس استاندارد AWS (انجمن جوشکاری آمریکا) و نوع پوشش آنها معرفی می‌کنیم.

دسته‌بندی کلی: مصرف‌شونده و غیرمصرف‌شونده

در یک نگاه کلی، الکترودها به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند :

• الکترودهای مصرف‌شونده: این نوع در حین جوشکاری ذوب شده و بخشی از فلز جوش را تشکیل می‌دهند. رایج‌ترین مثال، الکترودهای دستی پوشش‌دار (SMAW) هستند که در جوشکاری با دستگاه های معمولی کاربرد گسترده‌ای دارند .
• الکترودهای غیرمصرف‌شونده: این الکترودها ذوب نمی‌شوند و فقط نقش هدایت جریان و ایجاد قوس را دارند. معروف‌ترین نمونه، الکترود تنگستن است که در جوشکاری TIG (GTAW) استفاده می‌شود .

طبقه‌بندی بر اساس پوشش (روکش) در الکترودهای مصرف‌شونده

پوشش یا روکش الکترود، نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد آن دارد. این پوشش از حوضچه جوش در برابر هوا محافظت کرده، قوس را پایدار می‌کند و عناصر آلیاژی را به جوش اضافه می‌نماید . چهار نوع اصلی پوشش وجود دارد:

۱. الکترود با پوشش سلولزی (Cellulosic)

• ویژگی‌ها: این الکترودها دارای نفوذ بسیار عمیق و قوس تند و سوزان هستند و برای جوشکاری در تمام جهات، به ویژه حالت عمودی رو به پایین، ایده‌آل‌اند .
• کاربرد: به دلیل قدرت نفوذ بالا، برای جوشکاری ریشه لوله‌ها (Root Pass) و سطوح کثیف یا زنگ‌زده انتخاب اول هستند .
• نمونه معروف: الکترود E6010 (فقط جریان DC) و E6011 (قابل استفاده با AC و DC) .

۲. الکترود با پوشش روتایل (Rutile)

• ویژگی‌ها: این نوع، رایج‌ترین و خوش‌دست‌ترین الکترود است. قوس فوق‌العاده پایداری دارد، پاشش فلز (Spatter) آن کم است و سرباره به راحتی از روی جوش جدا می‌شود . ظاهر جوش تولیدی بسیار تمیز و زیباست.
• کاربرد: یک الکترود همه‌کاره برای کارهای عمومی، جوشکاری ورق‌های نازک و پروژه‌هایی که زیبایی جوش اهمیت دارد .
• نمونه معروف: الکترود E6012 و E6013 (قابل استفاده با AC و DC) .

۳. الکترود با پوشش قلیایی (Basic یا Low-Hydrogen)

• ویژگی‌ها: این الکترودها که به کم‌هیدروژن نیز معروف‌اند، برای جوشکاری فولادهای سخت و آلیاژی طراحی شده‌اند. آنها خاصیت پالایش و تمیزکاری بالایی دارند و مقاومت بسیار خوبی در برابر ترک‌خوردگی ایجاد می‌کنند . نیاز به نگهداری در شرایط خشک دارند تا رطوبت جذب نکنند .
• کاربرد: استفاده اصلی در سازه‌های حیاتی، پل‌سازی، کشتی‌سازی و صنایع نفت و گاز که استحکام و چقرمگی بالا لازم است .
• نمونه معروف: الکترود E7018 که در کنار استحکام بالا، قابلیت جوشکاری در تمام جهات را دارد .

۴. الکترود با پوشش اکسیدی و پودرآهن (Iron Oxide/Iron Powder)

• ویژگی‌ها: این الکترودها دارای پوشش ضخیم‌تری بوده و حاوی پودر آهن هستند که باعث افزایش سرعت پوشش‌دهی (Deposition Rate) می‌شود . قوس نرمی دارند و سرباره غلیظی تشکیل می‌دهند.
• کاربرد: برای جوشکاری در حالت تخت و افقی (سطحی و افقی) و پر کردن سریع درزها و گوشه‌ها مناسب‌اند•
• نمونه معروف: الکترود E7024 با راندمان بالا .

نکته کلیدی: کدهای شناسایی (مثل E6013)

این کدها اطلاعات حیاتی را به شما می‌دهند :

• E: نشان‌دهنده الکترود جوشکاری.
• دو رقم اول (۶۰): استحکام کششی بر حسب هزاران PSI (در این مثال، ۶۰,۰۰۰ PSI).
• رقم ماقبل آخر (۱): موقعیت جوشکاری؛ عدد ۱ به معنای جوشکاری در تمام جهات است.
• رقم آخر (۳): نوع پوشش و جریان مناسب.

انتخاب صحیح الکترود، یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت در هر پروژه جوشکاری است و توجه به این طبقه‌بندی، شما را در این مسیر یاری می‌کند.