به گزارش بازرگانی سلیمانی؛ سه نظام یکی از حیاتیترین و پرکاربردترین ابزارهای بستن قطعه کار در ماشینهای ابزار مانند تراش، دریل، فرز و … است. وظیفه اصلی آن، نگهداری محکم و دقیق قطعات گرد یا چندضلعی (مانند میلگرد، مته، قطعات ششگوش) یا ابزارهای برشی (مانند مته) است تا بتوان عملیات ماشینکاری را با دقت انجام داد. در واقع، بدون سه نظام، انجام بسیاری از کارهای تراشکاری و دریلکاری تقریباً غیرممکن است. این ابزار، قطعه کار را از خارج (یا گاهی از داخل، مانند لولههای توخالی) میگیرد و مانع از لغزش و چرخش آن میشود.

سه نظامها انواع مختلفی دارند که هر کدام برای کاربرد خاصی طراحی شدهاند. در ادامه به معرفی مهمترین انواع سه نظام بر اساس مکانیزم و ساختار میپردازیم.
- سه نظام آچاری (کلیدی)
این نوع از رایجترین و سنتیترین سه نظامها است. برای باز و بسته کردن فکها و تنظیم قطر دهانه، به یک آچار مخصوص (معمولاً چهارسو یا آچار سه نظام) نیاز است
. کاربر آچار را درون حفرههای تعبیه شده روی بدنه سه نظام قرار داده و با چرخاندن آن، یک مکانیزم پیچ و دنده، هر سه فک را همزمان به سمت داخل یا خارج حرکت میدهد.
مزایا:
- گیرایی بسیار محکم و مطمئن: به دلیل نیروی مکانیکی قابل توجهی که توسط آچار اعمال میشود، فکها با فشار زیادی قطعه را میگیرند. این ویژگی برای کارهای سنگین و قطعات بزرگ حیاتی است.
- قابلیت تحمل بارهای بالا: برای ماشینکاریهای سنگین و برداشت برادههای زیاد مناسب است.
- دقت خوب در مرکزیت: در صورت سالم بودن دندهها و فکها، مرکزیت مناسبی ایجاد میکند.
معایب:
- نیاز به آچار: همیشه باید آچار در دسترس باشد که گاهی گم یا جاگذاری میشود .
- زمانبر بودن: بستن و باز کردن قطعات نسبت به نوع اتوماتیک کندتر است.
- احتمال آسیب به دندهها: در اثر فشار بیش از حد یا استفاده نادرست، دندههای آچار یا سه نظام ممکن است آسیب ببینند .
کاربردها: دریلهای ستونی، دریلهای رومیزی، تراشهای صنعتی و نیمهصنعتی، و به طور کلی هر جایی که نیاز به گیرایی حداکثری و اطمینان بالا باشد.
- سه نظام اتومات (آچاری)
همانطور که از نامش پیداست، این نوع سه نظام برای باز و بسته کردن فکها نیاز به آچار ندارد. کاربر با چرخاندن دستی قسمت متحرک (قفسه) سه نظام، فکها را باز و بسته میکند. معمولاً یک حلقه دندانهدار یا قسمت آجدار روی بدنه وجود دارد که با دست میچرخد.
مزایا:
- سرعت و سهولت فوقالعاده: تعویض مته یا قطعه کار در کسری از ثانیه و تنها با یک دست انجام میشود.
- عدم نیاز به آچار: دیگر نگران گم شدن یا جاگذاری آچار نیستید.
- ایدهآل برای کارهای مکرر: برای مواقعی که نیاز به تعویض مکرر ابزار یا قطعه دارید، بسیار کارآمد است.
معایب:
- گیرایی کمتر نسبت به نوع آچاری: نیروی وارد شده توسط دست از نیروی آچار کمتر است، بنابراین ممکن است متههای بزرگ یا قطعات سنگین را به خوبی نگه ندارد.
- احتمال لیز خوردن: در کارهای سنگین، ممکن است فکها شل شده و ابزار بلغزد.
تقسیمبندی بر اساس جنس: سه نظامهای اتومات خود به دو دسته نیمه فلزی و تمام فلزی تقسیم میشوند. نوع تمام فلزی از دوام و کیفیت بالاتری برخوردار است.
کاربردها: دریلهای دستی (شارژی و برقی)، دریلهای سبک، پیچگوشتیهای برقی، و کارهای خانگی و نیمهصنعتی که در آنها سرعت و راحتی اولویت دارد.
- سه نظام از نظر سایز و ظرفیت
سه نظامها بر اساس حداکثر و حداقل قطر ابزاری که میتوانند بگیرند، سایزبندی میشوند. رایجترین سایز برای دریلها و کارهای عمومی، نوع ۱۳ میلیمتری است. این یعنی سه نظام میتواند متههایی از قطر ۱.۵ میلیمتر تا ۱۳ میلیمتر را نگه دارد
. سایزهای دیگر شامل ۶.۵، ۱۰، ۱۶ میلیمتر و بزرگتر نیز وجود دارند که هر کدام برای توان و کاربرد خاصی طراحی شدهاند.
- سه نظام از نظر ساختار فکها
فکها (که به مجموعه آنها “پارچه” میگویند) قلب سه نظام هستند
. این فکها دو نوع اصلی دارند:
- فکهای ثابت (یکپارچه): در سه نظامهای ارزانتر و بیشتر دریلها، فکها قابل تعویض نیستند.
- فکهای قابل تعویض (رو و وارو): در سه نظامهای حرفهای تراشکاری، دو سری فک وجود دارد: فکهای “رو” (برای گرفتن قطعه از خارج) و فکهای “وارو” (برای گرفتن قطعه از داخل، مانند لوله). این فکها شمارهگذاری شدهاند و باید در شیار متناظر با همان شماره روی بدنه قرار گیرند، در غیر این صورت سه نظام مرکزیت خود را از دست میدهد.

سه نظام خودکار دریل توتال سایز ۱۰ میلیمتر مدل TAC451321
تفاوت سه نظام و چهار نظام
اغلب سه نظام با چهار نظام مقایسه میشود. تفاوت اصلی در تعداد فکها و نحوه عملکرد آنهاست:
- سه نظام: سه فک دارد که به صورت همزمان باز و بسته میشوند. برای قطعات کاملاً گرد (دایرهای) و ششگوش ایدهآل است و به طور خودکار قطعه را مرکز میکند.
- چهار نظام: چهار فک دارد که هر کدام به صورت مستقل حرکت میکنند
- . این امکان را میدهد تا قطعات چهارگوش، نامتقارن، یا قطعات گردی که باید با دقت بسیار زیاد و خارج از مرکز بسته شوند را نگه دارد.

آچار سه نظام بعلاوه اکو مدل کد YP-SIZE-5/16-3/8-1/2-5/8
جمعبندی و انتخاب صحیح
انتخاب نوع سه نظام به نیاز شما بستگی دارد:
- اگر با دریل دستی کار میکنید و سرعت برایتان مهم است، سه نظام اتومات بهترین انتخاب است.
- اگر با دریل ستونی یا تراش کار میکنید و دقت و گیرایی محکم برای قطعات بزرگ اهمیت دارد، سه نظام آچاری گزینه مناسبتری است.
- همیشه به سایز سه نظام توجه کنید. سه نظام ۱۳ میلیمتری برای اکثر کارهای خانگی و نیمهصنعتی کافی است، اما برای کارهای سنگینتر به سایزهای بزرگتر نیاز دارید.
در نهایت، صرف نظر از نوع سه نظام، نگهداری صحیح (تمیز کردن از براده، روغنکاری مناسب و عدم وارد کردن فشار بیش از حد) نقش مهمی در افزایش عمر و دقت آن دارد.

آچارها
انبر ها
پیچ گوشتی ها
ابزار برش و کاتر
ابزار دستی متفرقه

پیچ و مهره
پنو ماتیک
هیدرولیک
بست فلزی و کمربندی













ابزار سلامت