به گزارش بازرگانی سلیمانی؛ جوشکاری یکی از لذت‌بخش‌ترین و درعین‌حال خطرناک‌ترین مهارت‌های صنعتی است. برای یک مبتدی، دیدن قوس الکتریکی و جرقه‌های درخشان هیجان‌انگیز است، اما همین لحظه اگر بدون دانش و احتیاط باشد، می‌تواند به کوری موقت، سوختگی عمیق یا آتش‌سوزی منجر شود. در اینجا مهم‌ترین نکاتی که هر فرد مبتدی پیش از لمس دستگاه جوش باید بداند، مرور می‌شود.

اینورتر جوشکاری خانگی ۱۴۰ آمپر المکس مدل W.M 2002

۱. حفاظت شخصی (PPE)؛ خط قرمز اول

• ماسک جوشکاری با شیشه مناسب: هرگز بدون ماسک به قوس نگاه نکنید، حتی برای یک ثانیه. پرتو فرابنفش جوش، قرنیه چشم را در کسری از ثانیه می‌سوزاند (دردناک‌ترین حالت «برف کوری»). برای شروع، ماسک اتوماتیک با شیشه متغیر (از DIN 9 تا ۱۳) ایده‌آل است. اگر ندارید، ماسک ثابت با شیشه شماره ۱۰ حداقل استاندارد است.
• دستکش چرمی بلند: جرقه‌ها روی پوست دست می‌چسبند و تا استخوان نفوذ می‌کنند. دستکش پارچه‌ای یا لاستیکی ممنوع. حتماً سرآستین چرمی داشته باشد تا مچ را بپوشاند.
• پیش بند یا جلیقه چرمی یا آستردار نسوز: یک تیشرت نخی معمولی در مقابل براده‌های مذاب مثل کاغذ است. از لباس‌های پلی‌استر (که ذوب می‌شوند و به پوست می‌چسبند) اکیداً پرهیز کنید.
• کفش ایمنی بلند (پوتین چرمی): جرقه‌ها عاشق افتادن داخل کفش‌های پارچه‌ای یا دمپایی هستند. بند کفش را هم زیر زبان‌ه‌ی پوتین قایم کنید.
• کلاه یا هود نسوز (اختیاری اما عالی): برای جلوگیری از سوختن موهای سر و گردن.

۲. محیط کار: آتش زیر خاکستر را جدی بگیرید

• فاصله از مواد قابل اشتعال: بنزین، تینر، مقوا، پارچه کهنه و حتی پودر چوب را در شعاع ۵ متری جوشکاری جمع کنید. جرقه‌ها تا ۱۰ متر پرتاب می‌شوند.
• کپسول اطفای حریق در کنار دست: حتماً کپسول CO2 یا پودر خشک (کلاس ABC) آماده باشد. هرگز روی آتش‌سوزی ناشی از برق آب نریزید.
• تهویه قوی: گازهای حاصل از جوشکاری (ازون، اکسیدهای نیتروژن و دود فلزات) بسیار سمی هستند. در فضای بسته از هود مکنده یا حداقل یک فن قوی با جریان هوای ضربدری استفاده کنید.
• عایق بودن از زمین: در محیط مرطوب یا روی زمین فلزی جوش ندهید. از یک تشک لاستیکی یا تخته خشک زیر پای خود استفاده کنید.

۳. آماده‌سازی دستگاه و قطعه کار (قبل از زدن جرقه)

• زمین (ارت) را درست وصل کنید: گیره زمین را مستقیماً و محکم به قطعه کار یا میز فلزی تمیز ببندید. بستن زمین به جای دیگر (مثل نرده) باعث نوسان قوس و شوک الکتریکی می‌شود.
• تمیز کردن فلز: هر گونه زنگ، رنگ، روغن یا گریس را با برس سیمی یا سنگ سنباده پاک کنید. فلز کثیف قوس ناپایدار و جوش پُر حفره می‌دهد.
• انتخاب الکترود (سیم جوش) مناسب: برای مبتدی، الکترود روتیلی (E6013) بهترین گزینه است؛ قوس پایدار و بازیافت آسان. برای ورق نازک از قطر ۲.۵ میلی‌متر و برای ورق ضخیم از ۳.۲ میلی‌متر استفاده کنید.
• تنظیم آمپر (جریان): قانون سرانگشتی: هر ۰.۱ میلی‌متر ضخامت فلز = ۱ آمپر. مثلاً ورق ۲ میلی‌متری حدود ۸۰-۹۰ آمپر. همیشه روی یک تکه ضایعاتی تست کنید. آمپر پایین باعث چسبیدن الکترود و آمپر بالا باعث سوراخ شدن ورق می‌شود.

اینورتر جوشکاری المکس مدل W.M 2000

۴. تکنیک صحیح حین جوشکاری (تمرین عملی)

• حالت بدن: آرنج خود را روی میز یا پای خود تکیه دهید تا لرزش دست کم شود. هر دو دست را به کار بگیرید (یک دست هولدر، دست دیگر روی کابل برای هدایت).
• روشن کردن قوس (قلم زدن): الکترود را سریع و با زاویه ۷۰ درجه روی فلز بکوبید و بلافاصله ۲-۳ میلی‌متر بالا بیاورید. مثل کشیدن کبریت، نه ضربه چکش. اگر الکترود چسبید، سریع دسته را بچرخانید تا جدا شود.
• طول قوس: فاصله نوک الکترود تا سطح جوش برابر با قطر الکترود باشد (مثلاً برای قطر ۲.۵ میلی‌متر، حدود ۲-۳ میلی‌متر). قوس خیلی کوتاه می‌چسبد، خیلی بلند پاشنه می‌زند.
• زاویه کشش: الکترود را حدود ۱۵-۲۰ درجه به سمت مسیر جوش مایل کنید. صرفاً عمود نگیرید.
• سرعت حرکت: یکنواخت و آرام. حوضچه مذاب را تماشا کنید. اگر حوضچه پهن و بی‌شکل شد، سریعتر بروید. اگر باریک و نوک تیز شد، کندتر بروید.

۵. بعد از جوشکاری (کارهایی که کمتر گفته می‌شود)

• نکشیدن کلید: هنوز فن داخلی دستگاه در حال خنک کردن ترانس است. ۲-۳ دقیقه صبر کنید.
• زدن پوسته (سرباره): با چکش سرباره‌زنی با زاویه سطحی بزنید، نه عمودی (به جوش آسیب می‌زند). از عینک محافظ استفاده کنید زیرا ترکش سرباره داغ و تیز است.
• خنک شدن قطعه: قطعه جوشکاری شده را در آب سرد نیندازید (ترک و پیچیدگی ایجاد می‌کند). بگذارید در هوا خنک شود.
• جمع‌آوری جرقه‌ها: ۳۰ دقیقه پس از پایان کار، محل را بازرسی کنید. جرقه‌های ریز ممکن است در شکاف کفپوش مخفی شوند و یک ساعت بعد آتش بزنند.

انبر جوشکاری صنعتی ۱۰۰۰ آمپر

۶. سه اشتباه مرگبار مبتدیان (که تکرار نکنید)

1. جوشکاری روی مخازن و بشکه‌های دربسته: حتی اگر فکر می‌کنید خالی است، بخارات قابل انفجار باقی مانده. هرگز.
2. استفاده از عینک معمولی به جای ماسک: عینک آفتابی UV را فیلتر نمی‌کند. چشم دچار قوس سوختگی می‌شود.
3. جوش دادن قطعات آبکاری شده (گالوانیزه): بخار روی بسیار سمی است و باعث تب شدید جوشکار (فلز تب) می‌شود. قبل از جوشکاری روی گالوانیزه را سنباده بزنید و در فضای باز کار کنید.

حرف آخر

جوشکارى مثل رانندگى ماشین است؛ یک اشتباه کوچک مى‌تواند هزینه سنگینى داشته باشد. از اولین روز، تجهیزات ایمنى را به عنوان بخشى از بدنتان بپذیرید. روى فلزات ضایعاتى تمرین کنید، فیلم‌هاى آموزشى ببینید و اگر استاد کارآزموده‌اى در دسترس دارید، زیر نظر او کار کنید. به یاد داشته باشید: هر جوش خوب، حاصل یک جوشکار زنده و سالم است. جرقه بزنید اما محتاطانه.