به گزارش بازرگانی سلیمانی؛ جوشکاری یکی از مهارت‌های کاربردی در کارگاه‌های صنعتی، تعمیرات و پروژه‌های فنی است، اما برای افراد مبتدی می‌تواند خطراتی مانند سوختگی، آسیب چشم، برق‌گرفتگی و استنشاق دود و گازهای حاصل از جوشکاری داشته باشد. به همین دلیل، یادگیری اصول اولیه و رعایت نکات ایمنی باید پیش از هرگونه تمرین عملی در اولویت قرار گیرد. آشنایی با ابزار، انتخاب تجهیزات مناسب و تمرین روی قطعات ساده می‌تواند مسیر یادگیری را برای افراد تازه‌کار آسان‌تر کند.

۱. ابتدا با اصول جوشکاری آشنا شوید

فرد مبتدی نباید بدون آموزش اولیه مستقیماً سراغ دستگاه جوش برود. بهتر است ابتدا با مفاهیمی مانند شدت جریان، ولتاژ، نوع الکترود، قطبیت، انواع دستگاه‌های جوش و روش‌های مختلف جوشکاری آشنا شوید.

مطالعه دفترچه راهنمای دستگاه و استفاده از آموزش‌های معتبر نیز اهمیت زیادی دارد. در صورت امکان، بهتر است جلسات ابتدایی زیر نظر یک فرد باتجربه یا مربی فنی انجام شود تا نحوه صحیح کار با دستگاه را از ابتدا یاد بگیرید.

۲. تجهیزات ایمنی را جدی بگیرید

یکی از مهم‌ترین نکات برای افراد مبتدی، استفاده از تجهیزات حفاظت فردی مناسب است. ماسک یا کلاه جوشکاری با درجه تیرگی مناسب، دستکش مخصوص جوشکاری، لباس کار مقاوم در برابر حرارت، کفش ایمنی و محافظ مناسب برای بدن از تجهیزات ضروری هستند.

نور شدید قوس جوشکاری می‌تواند به چشم آسیب برساند؛ بنابراین هرگز بدون محافظ چشم مناسب به قوس جوشکاری نگاه نکنید. لباس‌های معمولی، به‌ویژه لباس‌های گشاد یا مواد قابل اشتعال، جایگزین لباس مخصوص کار نیستند.

۳. محیط کار را آماده کنید

محل جوشکاری باید مرتب، خشک و دارای تهویه مناسب باشد. مواد قابل اشتعال مانند کاغذ، پارچه، چوب، بنزین، حلال‌ها و سایر مواد آتش‌گیر باید از اطراف محل کار دور شوند.

جرقه‌های جوشکاری می‌توانند در فاصله قابل توجهی حرکت کنند و باعث آتش‌سوزی شوند. به همین دلیل، پیش از شروع کار باید مسیر انتشار جرقه‌ها را نیز در نظر گرفت.

۴. تهویه مناسب داشته باشید

دود و گازهای حاصل از جوشکاری می‌توانند برای دستگاه تنفسی مضر باشند. به همین دلیل، جوشکاری در محیط بسته و بدون تهویه مناسب توصیه نمی‌شود.

در کارگاه‌های حرفه‌ای باید از سیستم تهویه یا مکش دود مناسب استفاده شود. در شرایطی که احتمال تماس با دودهای خطرناک وجود دارد، نوع مناسب حفاظت تنفسی نیز باید با توجه به ماده و فرآیند جوشکاری انتخاب شود.

۵. دستگاه جوش را پیش از استفاده بررسی کنید

قبل از شروع کار، کابل‌ها، اتصالات، گیره اتصال به قطعه و بدنه دستگاه را بررسی کنید. کابل آسیب‌دیده، اتصال شل یا تجهیزات معیوب می‌توانند خطر برق‌گرفتگی یا ایجاد جرقه را افزایش دهند.

هرگز با دستگاهی که کابل یا قطعات آن آسیب جدی دیده است کار نکنید. تعمیرات برقی دستگاه نیز باید توسط فرد متخصص انجام شود.

۶. قطعه کار را به‌خوبی تمیز کنید

سطح قطعه باید تا حد امکان از زنگ‌زدگی، رنگ، چربی، روغن، گردوغبار و آلودگی پاک شود. وجود آلودگی می‌تواند کیفیت جوش را کاهش دهد و باعث ایجاد عیوب مختلف در محل اتصال شود.

برای تمیز کردن قطعه می‌توان از ابزارهایی مانند برس سیمی، سنباده یا روش مناسب دیگر استفاده کرد. البته نوع تمیزکاری باید با جنس قطعه و فرآیند جوشکاری هماهنگ باشد.

۷. آمپراژ مناسب را انتخاب کنید

تنظیم شدت جریان یکی از مهارت‌هایی است که افراد مبتدی باید به‌تدریج یاد بگیرند. آمپراژ بسیار پایین ممکن است باعث نفوذ ناکافی و ایجاد جوش ضعیف شود و جریان بیش از اندازه نیز می‌تواند موجب سوختن یا سوراخ شدن قطعه شود.

مقدار مناسب جریان به عواملی مانند نوع دستگاه، جنس و ضخامت قطعه، نوع الکترود و روش جوشکاری بستگی دارد. بنابراین بهتر است همیشه مشخصات درج‌شده روی الکترود و دستورالعمل دستگاه را مبنا قرار دهید.

۸. روی قطعات ساده تمرین کنید

برای شروع، سراغ پروژه‌های حساس و قطعاتی که تحمل بار زیادی دارند نروید. تمرین روی قطعات فلزی ساده به شما کمک می‌کند کنترل دست، حرکت الکترود و تنظیمات دستگاه را بهتر یاد بگیرید.

پس از هر تمرین، محل جوش را بررسی کنید و به شکل ظاهری، یکنواختی و اتصال قطعه توجه داشته باشید. این روش به تدریج مهارت شما را افزایش می‌دهد.

۹. حرکت دست را کنترل کنید

یکی از چالش‌های اصلی افراد مبتدی، حفظ سرعت و فاصله مناسب هنگام جوشکاری است. حرکت بیش از حد سریع یا کند می‌تواند بر شکل و کیفیت جوش تأثیر بگذارد.

بهتر است ابتدا روی کنترل حرکت و ایجاد یک مسیر یکنواخت تمرکز کنید و پس از کسب مهارت، تکنیک‌های پیچیده‌تر را یاد بگیرید.

۱۰. به قطعه داغ دست نزنید

فلز حتی مدت کوتاهی پس از پایان جوشکاری می‌تواند دمای بسیار بالایی داشته باشد. هرگز برای بررسی دمای قطعه از دست بدون محافظ استفاده نکنید.

قطعه را با ابزار مناسب جابه‌جا کنید و پیش از لمس مستقیم، زمان کافی برای خنک شدن آن در نظر بگیرید. همچنین بهتر است محل قطعه داغ به‌گونه‌ای باشد که سایر افراد به‌طور تصادفی با آن تماس پیدا نکنند.

۱۱. کپسول‌ها و تجهیزات گاز را ایمن نگه دارید

در روش‌هایی که از گازهای محافظ یا کپسول استفاده می‌شود، نگهداری صحیح سیلندرها اهمیت ویژه‌ای دارد. کپسول باید در وضعیت ایمن و مطابق دستورالعمل سازنده مهار شود و از گرما و ضربه دور نگه داشته شود.

شلنگ‌ها، رگلاتور و اتصالات نیز باید پیش از استفاده بررسی شوند. هرگز برای پیدا کردن نشتی از شعله استفاده نکنید.

۱۲. بعد از پایان کار محیط را بررسی کنید

پس از خاموش کردن دستگاه، کار هنوز تمام نشده است. اطراف محل جوش را برای وجود جرقه، ذرات داغ یا احتمال آتش‌سوزی بررسی کنید.

ابزارها را در جای مناسب قرار دهید، دستگاه را طبق دستورالعمل خاموش کنید و از سالم بودن محیط مطمئن شوید.

جمع‌بندی

افراد مبتدی برای ورود به دنیای جوشکاری باید بیش از هر چیز به آموزش، ایمنی و تمرین اصولی توجه کنند. استفاده از ماسک و لباس محافظ، آماده‌سازی محیط، تهویه مناسب، بررسی دستگاه، تمیز کردن قطعه، انتخاب تنظیمات مناسب و تمرین روی قطعات ساده از مهم‌ترین نکات شروع کار هستند. همچنین نباید برای یادگیری سریع‌تر، ایمنی را نادیده گرفت. جوشکاری مهارتی است که با آموزش صحیح و تمرین مداوم پیشرفت می‌کند و رعایت اصول ایمنی از همان نخستین تجربه، بخش جدایی‌ناپذیر این مهارت محسوب می‌شود.