به گزارش بازرگانی سلیمانی؛ هرس کردن درختان یکی از مهم‌ترین اقدامات برای حفظ سلامت، افزایش رشد، فرم‌دهی و بهبود باردهی گیاهان است. هرس اصولی باعث می‌شود شاخه‌های خشک، بیمار و آسیب‌دیده حذف شوند و نور و جریان هوا بهتر به بخش‌های مختلف تاج درخت برسد. البته هرس اگر در زمان نامناسب یا با ابزار نامناسب انجام شود، می‌تواند به درخت آسیب بزند. بنابراین آشنایی با زمان مناسب، روش صحیح برش و ابزارهای مورد نیاز اهمیت زیادی دارد.

بهترین زمان برای هرس درختان

زمان هرس به نوع درخت و هدف از هرس بستگی دارد. در بسیاری از درختان میوه، هرس اصلی در فصل خواب گیاه، یعنی اواخر پاییز تا اواخر زمستان، انجام می‌شود. در این زمان برگ‌های درخت ریخته و ساختار شاخه‌ها بهتر دیده می‌شود. با این حال، برخی درختان و درختچه‌ها نیاز به هرس تابستانه یا هرس پس از گل‌دهی دارند.

بهتر است هرس سنگین در روزهای بسیار سرد یا هنگام بارندگی انجام نشود. همچنین اگر شاخه‌ای شکسته، خشک یا بیمار شده باشد، حذف آن را نباید تا زمان هرس اصلی به تأخیر انداخت.

از کدام شاخه‌ها شروع کنیم؟

پیش از شروع کار، چند دقیقه درخت را بررسی کنید. ابتدا شاخه‌های کاملاً خشک، شکسته و بیمار را شناسایی کنید. سپس شاخه‌هایی را که به سمت داخل تاج رشد کرده‌اند یا با یکدیگر برخورد و اصطکاک دارند، بررسی کنید.

شاخه‌های مزاحم، پاجوش‌های اطراف تنه و شاخه‌های بسیار ضعیف نیز در صورت نیاز حذف می‌شوند. هدف این نیست که تعداد زیادی از شاخه‌ها را قطع کنیم؛ بلکه باید ساختار متعادل و سالمی برای درخت ایجاد شود.

در هرس شاخه‌های ضخیم، برش باید نزدیک محل مناسب اتصال شاخه انجام شود، اما نباید به تنه یا بخش برجسته محل اتصال شاخه آسیب وارد شود. باقی گذاشتن کنده‌های بلند نیز توصیه نمی‌شود.

روش صحیح برش شاخه

تیغه ابزار هرس باید تیز و تمیز باشد. برش نامناسب می‌تواند باعث زخمی شدن بافت گیاه و افزایش احتمال ورود عوامل بیماری‌زا شود. در شاخه‌های نازک، یک برش تمیز و سریع معمولاً کافی است؛ اما برای شاخه‌های ضخیم بهتر است از روش برش چندمرحله‌ای استفاده شود تا وزن شاخه باعث شکستن پوست تنه نشود.

هر بار پیش از برش، مسیر سقوط شاخه را بررسی کنید. اگر شاخه بزرگ است یا در ارتفاع قرار دارد، استفاده از نردبان نامطمئن می‌تواند بسیار خطرناک باشد و بهتر است این کار به فرد متخصص سپرده شود.

ابزارهای مورد نیاز برای هرس

قیچی باغبانی: برای بریدن شاخه‌های نازک و جوان یکی از ضروری‌ترین ابزارهاست. مدل‌های باکیفیت دارای تیغه تیز و دسته مقاوم، برش تمیزتری ایجاد می‌کنند.

قیچی شاخه‌زن: دسته‌های بلند این ابزار امکان بریدن شاخه‌های ضخیم‌تر و شاخه‌هایی را که کمی بالاتر قرار دارند فراهم می‌کند.

اره باغبانی: برای شاخه‌های ضخیم که با قیچی قابل برش نیستند استفاده می‌شود. اره هرس باید دندانه مناسب و تیغه مقاوم داشته باشد.

اره تلسکوپی یا قیچی دسته‌بلند: برای هرس شاخه‌های مرتفع کاربرد دارد و در بسیاری از موارد نیاز به بالا رفتن از نردبان را کاهش می‌دهد.

دستکش باغبانی: از دست‌ها در برابر خار، لبه شاخه‌ها و آلودگی محافظت می‌کند.

عینک ایمنی: هنگام بریدن شاخه‌های خشک یا کار با اره، استفاده از عینک می‌تواند از چشم‌ها در برابر تراشه‌های چوب محافظت کند.

مواد ضدعفونی‌کننده ابزار: تمیز کردن و ضدعفونی تیغه‌ها، به‌خصوص هنگام هرس شاخه‌های بیمار، اهمیت زیادی دارد و از انتقال احتمالی عوامل بیماری‌زا بین شاخه‌ها و درختان جلوگیری می‌کند.

نکات مهم بعد از هرس

پس از پایان کار، شاخه‌های بریده‌شده را از اطراف درخت جمع کنید؛ به‌خصوص اگر شاخه‌ای بیمار یا آلوده بوده است. ابزارها را نیز تمیز و خشک کنید و برای استفاده بعدی در محل مناسبی نگهداری کنید.

از هرس بیش از اندازه خودداری کنید. حذف حجم زیادی از تاج درخت در یک نوبت می‌تواند به درخت فشار وارد کند و رشد طبیعی آن را مختل سازد. همچنین پیش از استفاده از هرگونه چسب، خمیر یا ماده مخصوص محل برش، باید با توجه به نوع درخت و شرایط منطقه تصمیم‌گیری شود؛ زیرا در بسیاری از موارد، برش صحیح و تمیز مهم‌تر از پوشاندن محل برش است.

در نهایت، هرس موفق ترکیبی از زمان‌بندی مناسب، شناخت ساختار درخت، استفاده از ابزار تیز و رعایت اصول ایمنی است. اگر هدف هرس، اصلاح فرم درخت و حذف شاخه‌های اضافی باشد، بهتر است با کمترین تعداد برش، بیشترین نتیجه حاصل شود. درخت سالم درختی نیست که بیشترین شاخه‌ها را داشته باشد؛ بلکه درختی است که شاخه‌های سالم، متعادل و متناسب با گونه خود داشته باشد.