به گزارش بازرگانی سلیمانی؛ لرزش سنگ فرز یکی از مشکلات رایج و آزاردهنده در پروژه‌های صنعتی و ساختمانی است. این لرزش نه‌تنها کیفیت کار را کاهش می‌دهد، بلکه می‌تواند به بیماری‌های جدی مانند “انگشتان سفید ناشی از لرزش” (Vibration White Fingers) در کاربران حرفه‌ای منجر شود. در این مقاله، علل اصلی این لرزش را از سه منظر فیزیکی، مکانیکی و عملکردی بررسی می‌کنیم.

فرز سنگبری پی ای پی مدل AG-1332

۱. عدم تعادل چرخ سنگ (نامتعادلی جرم)

مهم‌ترین دلیل لرزش سنگ فرز، عدم تعادل چرخ سنگ است. وقتی چرخ سنگ کاملاً متقارن نباشد یا جرم آن به طور یکنواخت توزیع نشده باشد، نیروهای گریز از مرکز بزرگی در حین چرخش ایجاد می‌شود که مستقیماً به دسته‌ی دستگاه منتقل می‌گردد. مطالعات علمی نشان می‌دهد که میزان نامتعادلی استاندارد چرخ‌های سنگ معمولاً ۶۰۰ گرم‌میلی‌متر بر کیلوگرم یا بیشتر است، در حالی که استاندارد ISO 1940 حداکثر ۶۳ گرم‌میلی‌متر بر کیلوگرم را مجاز می‌داند. این اختلاف چشمگیر، منبع اصلی لرزش در دستگاه‌های آزاد (بدون بار کاری) است.

۲. نصب نادرست و بست‌های شل

مونتاژ نادرست چرخ سنگ یا سفت نبودن فلنج‌ها دومین علت شایع لرزش است. اگر چرخ سنگ به درستی روی فلنج قرار نگیرد یا مهره بست آن به اندازه کافی محکم نشده باشد، چرخ هنگام چرخش دچار لقی و کجی می‌شود که لرزش شدیدی ایجاد می‌کند.

۳. خمیدگی محور (اسپیندل) و فرسودگی بلبرینگ‌ها

خمیدگی محور اصلی موتور یا فرسودگی بلبرینگ‌ها از علل مکانیکی جدی لرزش هستند. وقتی محور کاملاً صاف نباشد، چرخ سنگ دچار کجی و لرزش می‌شود. همچنین بلبرینگ‌های فرسوده توانایی جذب و میرا کردن لرزش‌ها را از دست می‌دهند و خود به منبع جدیدی برای تشدید ارتعاشات تبدیل می‌گردند.

۴. پدیده طنین (رزونانس)

یکی از پیچیده‌ترین دلایل لرزش، پدیده رزونانس است. هر دستگاه و هر قطعه‌ای دارای فرکانس طبیعی ارتعاشات خاص خود است. هنگامی که سرعت دورانی موتور به فرکانس طبیعی محور، بلبرینگ‌ها یا حتی قطعه‌کار نزدیک می‌شود، دامنه ارتعاشات به طور ناگهانی و خطرناکی افزایش می‌یابد. برای مثال، در یک مطالعه موردی، کاهش سرعت اسپیندل از ۷۰۰۰ دور در دقیقه به ۶۲۵۰ دور باعث شد دامنه لرزش به شدت افزایش یابد، چراکه این سرعت جدید با فرکانس طبیعی سیستم همخوانی پیدا کرده بود.

فرز سنگبری المکس ۲۳۰ میلیمتر ۲۳۵۰ وات مدل A.G 389

۵. عوامل خارجی (ارتعاشات اجباری)

گاهی منشأ لرزش خارج از دستگاه است. منابع ارتعاش محیطی مانند پمپ‌های خنک‌کننده، فن‌های بزرگ یا پرس‌های مجاور می‌توانند از طریق زمین به سنگ فرز منتقل شوند و لرزش ایجاد کنند. این نوع لرزش که “ارتعاش اجباری” نام دارد، معمولاً با تغییر محل کار یا ایزوله کردن دستگاه قابل رفع است.

۶. عوامل مرتبط با تکنیک کاربر و شرایط کاری

• سنگ کند و تیز نبودن چرخ: چرخ سنگ تیز، برش روانی ایجاد می‌کند. چرخ کند باعث افزایش اصطکاک و در نتیجه لرزش می‌شود .
• فشار بیش ازحد کاربر: فشار اضافی، تعادل دینامیکی سیستم را برهم می‌زند.
• بستن نامناسب قطعه کار: اگر قطعه کار محکم بسته نشده باشد، خود به منبع لرزش تبدیل می‌شود.

۷. پدیده کمانش چرخ سنگ

تحقیقات آکوستیک نشان می‌دهد که خود چرخ سنگ در حین کار دچار کمانش (Buckling) می‌شود (بیش از ۱ میلی‌متر در برخی موارد). این کمانش باعث می‌شود چرخ به طور مداوم با قطعه کار تماس پیدا نکند و نیروی سنگ زنی به صورت پریودیک (متناوب) اعمال شود که نتیجه آن ایجاد لرزش و صدای زیاد است.

راهکارهای پیشنهادی

بالانس کردن چرخ سنگ: با استفاده از دستگاه‌های بالانس، میزان نامتعادلی را به زیر ۲۵۰ گرم‌میلی‌متر بر کیلوگرم برسانید

• بازدید دوره‌ای: محور و بلبرینگ‌ها را بررسی و در صورت نیاز تعویض کنید.
• تغییر سرعت دورانی: اگر لرزش در دور خاصی شدید شد، سرعت را ۱۵ تا ۲۰ درصد تغییر دهید تا از محدوده رزونانس خارج شوید .
• بستن محکم فلنج‌ها و اطمینان از نشست صحیح چرخ روی فلنج

درک این عوامل نه‌تنها عمر دستگاه را افزایش می‌دهد، بلکه سلامت کاربر و کیفیت نهایی کار را نیز تضمین می‌کند.